Natuur Schoorlse Duinen herstelt zich goed

Natuur Schoorlse Duinen herstelt zich goed

Buntgrasduin met zandblauwtje door Theo Baas
Buntgrasduin met zandblauwtje door Theo Baas

Snel herstel Schoorlse Duinen

Tien jaar jaar de grote branden zijn De Schoorlse Duinen veranderd in een afwisselend natuurlandschap. Nieuwe planten en dieren, waaronder de streng beschermde rugstreeppad, vestigden zich in het gebied. Stichting Duinbehoud is blij met dit snelle herstel.

Duinbranden

Schoorl Mariavlakte door Theo Baas
Schoorl Mariavlakte door Theo Baas

Tussen 2009 en 2011 woedden enkele duinbranden in de Schoorlse Duinen. Een gebied van 270 hectare werd getroffen, waaronder stukken naaldbos, loofbos en heide.

Na de branden heeft Staatsbosbeheer de Schoorlse Duinen ontwikkelt tot een gevarieerd landschap met droog duingrasland, natte valleien, heiden, meren en poelen. In 2016 begonnen de herstelwerkzaamheden, waarbij het verbrande naaldhout werd verwijderd en sommige valleien zijn geplagd om ze natter te laten worden. Daarna gaf zandverstuiving het gebied verder vorm.

Buntgras en zandblauwtje

De kale zandvlakten zijn inmiddels begroeid met plantensoorten die passen bij het gewenste duingrasland, zoals buntgras, zandzegge, schapenzuring en zandblauwtje. In de vochtige delen ontstaan heidegebieden met kenmerkende planten, waaronder dopheide en de vleesetende ronde zonnedauw. In de poelen komt het oeverkruid voor, een zeldzame plant van voedselarme vennen en duinmeertjes.

Bruine kikkers, rugstreeppadden en libellen gebruiken de poelen om hun eieren af te zetten. De bloemrijke duingraslanden zullen nieuwe vlindersoorten lokken, zo is de verwachting. Boomleeuweriken, nachtzwaluwen en zandhagedissen profiteren al van het afwisselende landschap met open duinen.

Bruine kikker
Bruine kikker

Toename soorten kenmerkend voor kalkarme duinen

Consulent Theo Baas van Stichting Duinbehoud voor de regio Bergen, Egmond en Schoorl is enthousiast over de veranderingen: ‘Binnen een tijdsbestek van tien jaar zijn soorten die kenmerkend zijn voor kalkarme duinen duidelijk toegenomen. Dit project laat zien dat de omvorming van naaldbos naar een open duingebied heel bijzondere natuur kan opleveren. We zijn benieuwd naar de verdere ontwikkelingen en houden het nauwlettend in de gaten.’

Natura 2000-gebied in Zeeland bedreigd door nieuwbouw

Natura 2000-gebied in Zeeland bedreigd door nieuwbouw

Artist impressions vernieuwd Hotel Noordzee
Artist impressions vernieuwd hotel Noordzee

Cadzand-Bad onherkenbaar veranderd

In ruim 10 jaar tijd is Cadzand-Bad in Zeeuws Vlaanderen onherkenbaar veranderd. Voorheen trok de meest zuidwestelijk gelegen badplaats aan de Nederlandse kust voornamelijk Duitse gasten. Inmiddels is de badplaats gemoderniseerd en aantrekkelijk voor een veel breder publiek. “Op vakantie verlangt men immers minstens dezelfde luxe als thuis” aldus de wethouder. De vernieuwing geeft aan de badplaats een belangrijke economische impuls in een vergrijzende regio als West-Zeeuws Vlaanderen. Waren de bewoners eerst nog blij met de plannen nu zijn ze bang voor het Benidorm-syndroom.

Natuurwaarden in gedrang

De ontwikkelingen zijn volledig doorgeslagen volgens veel mensen. Het afschrikwekkend voorbeeld langs de Belgische kustlijn lijkt zich nu in noordelijke richting voort te zetten. Het eindpunt van de verstedelijking van Cadzand-Bad is nog niet in zicht. Er liggen nu plannen voor de uitbreiding van hotel Noordzee en een volledig nieuw appartementencomplex – De Nieuwe Wielingen – direct grenzend aan Natura 2000-gebied Zwin en Kievittepolder. De natuurwaarden van het West-Zeeuws-Vlaamse kustgebied komen zo in het gedrang, terwijl die juist vragen om extra bescherming. En wat de landschappelijke kwaliteiten betreft: met een grotere toegestane bouwhoogte (tot 39 m) kan volgens de initiatiefnemers winst worden behaald: het vormt immers een goede afgrenzing tussen de stedelijke bebouwing en de natuur. Het is maar hoe je het bekijkt.

Ontwikkelingen in strijd met de Zeeuwse Kustvisie

Duinbehoud heeft bij de gemeente een zienswijze ingediend die ingaat op bovengenoemde punten. Ook geeft Duinbehoud hierin aan dat de voorgenomen ontwikkelingen in strijd zijn met de Zeeuwse Kustvisie (2017). Op dit punt is er steun van de lokale Natuurbeschermingsvereniging ’t Duumpje en de Zeeuwse Milieufederatie ZMf.

Formule 1 rampzalig voor de natuur

Formule 1 rampzalig voor de natuur

Circuit Zandvoort
Circuit Zandvoort

Effect Formule 1 veel groter dan gedacht

Het effect van de Formule 1-race van Zandvoort op de natuur in het naastliggende duingebied is veel groter dan tot voor kort werd aangenomen. Dat blijkt uit de nieuwste berekeningen van de stikstofdepositie van de raceactiviteiten op het Circuit van Zandvoort. De berekeningen zijn uitgevoerd door bureau Apollon-milieu in opdracht van de natuurorganisaties Stichting Duinbehoud, Rust bij de Kust en Mobilisation for the Environment.

Stikstofberekeningen kloppen niet

De natuurorganisaties waren al eerder bij de rechtbank Noord-Holland in beroep gegaan tegen de natuurvergunning voor de Formule 1 in Zandvoort. Tijdens de beroepszaak uitten zij hun bedenkingen bij de stikstofberekeningen van het Circuit Park Zandvoort. Die berekeningen laten zien dat er met de komst van de Formule 1 minder stikstof neerkomt in het duingebied dan in de oude situatie.

Voor de provincie Noord-Holland was de veronderstelde afname van de stikstofdepositie reden om een vergunning af te geven aan het Circuit Park Zandvoort. De natuurorganisaties plaatsten echter grote vraagtekens bij de berekeningen, omdat Formule 1-raceauto’s bekendstaan om hun hoge stikstofuitstoot.

Veel te hoge stikstofdepositie

Uit de nieuwe berekeningen van Apollon-milieu blijkt dat voor de stikstofuitstoot van Formule 1-raceauto’s onjuiste getallen zijn gebruikt. Er is gerekend met de uitstoot van Amerikaanse auto’s uit de jaren 50. De raceauto’s van nu rijden sneller en hebben een groter motorvermogen. Daardoor hebben ze een veel hogere uitstoot van stikstof. De berekeningen van Apollon-milieu laten zien dat de stikstofdepositie op het duingebied niet afneemt, maar jaarlijks kan toenemen met meer dan 20 mol per hectare. Dit is een toename van meer dan 15% ten opzichte van de huidige situatie. Voor het duingebied, dat nu al last heeft van een veel te hoge stikstofdepositie, is dat desastreus. De biodiversiteit in het gebied gaat nog verder achteruit.

Rechtbank aan zet

De natuurorganisaties hebben het rapport van Apollon-milieu toegevoegd aan het dossier in de lopende beroepszaak bij de rechtbank Noord-Holland. De rechtbank moet beoordelen welke van de twee berekeningen het best de realiteit weergeeft. Zie onderstaande linkjes voor de Aeriusberekening Apollon & de samenvatting van het rapport:

Bouw strandhuisjes Kijkduin schadelijk voor natuur

Bouw strandhuisjes Kijkduin schadelijk voor natuur

Strandhuisjes bij Kijkduin door Gerard Stolk
Strandhuisjes bij Kijkduin door Gerard Stolk

Schadelijke voorbereidingen in de duinen

In de afgelopen weken zijn in de duinen van het Zuiderstrand bij Kijkduin voorbereidingen getroffen voor het plaatsen van 40 strandhuisjes. Natuurorganisaties constateren dat de werkzaamheden schadelijk zijn voor de natuur en niet stroken met eerder afgegeven vergunningen. Natuurmonumenten, Stichting Duinbehoud, AVN, het Zuid-Hollands Landschap en de Natuur en Milieufederatie Zuid-Holland vinden dat gemeente Den Haag niet op deze manier met de kwetsbare natuur in de kuststrook mag omgaan. Daarom hebben zij een handhavingsverzoek ingediend bij zowel de gemeente als de provincie en het Hoogheemraadschap van Delfland.

Pilot strandhuisjes

De bouw van de houten strandhuisjes heeft een wezenlijke impact op de natuurontwikkeling in het duingebied en hoewel de pilot met de strandhuisjes met nog eens vijf jaar is verlengd, moet vergunde activiteit wel op de juiste wijze worden uitgevoerd. Er is op grote schaal met zand geschoven, zowel op het strand als in de duinen langs de duinvoet, waardoor de natuurlijke aangroeimogelijkheid voor stuifzand is verdwenen. Dit is een aantasting van de beschermende functie en opbouw van het duin.

Dynamiek in de kuststrook

Ook vallen deze uitgevoerde werkzaamheden niet te rijmen met de status van het gebied als onderdeel van het Natuur Netwerk Nederland (NNN). Een belangrijk kenmerk voor dit deel van het NNN is, dat er ruimte is voor natuurlijke dynamiek in de kuststrook. Het grootschalig verplaatsen van zand en het afgraven van de duinvoet is hiervoor bijzonder nadelig.

Kwetsbaar natuurgebied

De gezamenlijke natuurorganisaties wijzen erop dat het in de context van nieuwe wetgeving en klimaatverandering van groot belang is om kwetsbare en als zodanig aanwezen natuurgebieden te beschermen. Zij zien de reactie van de gemeente, provincie en het Hoogheemraadschap op het handhavingsverzoek graag spoedig tegemoet.

Duinbehoud ondersteunt bewoners in hun acties tegen Tata Steel

Duinbehoud ondersteunt bewoners in hun acties tegen Tata Steel

Tata Steel vanuit de Kennemerduinen door Piet Veel
Tata Steel vanuit de Kennemerduinen door Piet Veel

De vraag lag al langer op tafel: moet Duinbehoud niet in actie komen tegen de grootvervuiler Tata Steel in Velsen-Noord?

Grote uitstoot CO2 en chemische stoffen

Door de grote hoeveelheid CO2-uitstoot en vervuiling van de omgeving met roet en chemische stoffen staat Tata Steel al lange tijd bekend als grote vervuiler. Ook is het bedrijf regelmatig negatief in het nieuws met “bedrijfsongelukken” veroorzaakt door het overtreden van de vergunningvoorschriften, zoals onlangs nog met de zwarte laag steenkoolgruis op de witte sneeuw.

Zwarte sneeuw bij TataSteel - AD 15-2-2021
Zwarte sneeuw bij Tata Steel – AD 15-2-2021

De actie van omwonenden om strafpleiter Benedicte Ficq in te schakelen voor een rechtszaak tegen Tata Steel is voor Duinbehoud aanleiding om ook actie te ondernemen en zich aan te sluiten bij de bewoners. Deze strafzaak biedt de mogelijkheid om de leidinggevende personen binnen Tata Steel ter verantwoording te roepen voor het jarenlange mismanagement en het bewust vervuilen van de omgeving.

Ernstige vervuiling

Omwonenden klagen al jaren, maar verbeteringen werden slechts mondjesmaat doorgevoerd. Het bevoegd gezag, de provincie Noord-Holland, heeft afgelopen jaren onvoldoende grip kunnen krijgen op het naleven van de vergunningvoorschriften. Op het bedrijfsterrein liggen diverse afvalbergen en bodemverontreinigingen die nodig gesaneerd moeten worden, waaronder een grote afvalberg van oxykalkslik en de onlangs gesignaleerde bodemverontreiniging met benzeen en cyanide.  Voor de natuur in de duinen speelt nog een extra argument: Tata Steel is een bedrijf met verreweg de grootste uitstoot van stikstof in Nederland. Deze stikstof zorgt voor verruiging van het duingebied en verlies van biodiversiteit in het Natura 2000 gebied. Met een uitstoot van circa 1,7 miljoen kg stikstof per jaar stoot Tata Steel net zoveel stikstof uit als 600 agrarische bedrijven of 6 energiecentrales.

Aanpak

Voor de aanpak van de milieuproblemen bij Tata Steel bestaan wel plannen. Het bedrijf heeft een Programma Tata Steel 2020-2050 met daarin onder andere de omschakeling van het gebruik van gas en kolen naar waterstof. Dat is natuurlijk goed nieuws voor de lange termijn. En ook de bouw van een zogenaamde denox-installatie staat in de lange termijn plannen. Daarmee wordt de stikstof uit de rookgassen gewassen, wat positief is voor de natuur in de duinen. Maar de uitvoering van deze plannen verloopt naar de mening van omwonenden en Duinbehoud veel en veel te traag. Er is bestuurlijke en juridische druk nodig om op korte termijn te komen tot oplossingen en uitvoeringsmaatregelen. Een gang naar de rechter kan daarbij helpen.

Katwijker Ben ter Haar geeft het stokje over

Katwijker Ben ter Haar geeft het stokje over

Ben Ter Haar door Gijs van Der Bent
Ben Ter Haar door Gijs van Der Bent

Een halve eeuw op de bres voor kwetsbare duinnatuur

Katwijker Ben ter Haar was erbij toen in 1975 een groepje lokale natuurliefhebbers de kiem legde voor Stichting Duinbehoud, actief van Cadzand tot Schiermonnikoog om kwetsbare duinnatuur te beschermen. Nu geeft hij het stokje over aan dorpsgenoot Maarten Langbroek. “We hebben een enorme omslag tot stand gebracht.”

Een mijlpaal, kort na de oprichting van Stichting Duinbehoud in 1977, was het verzet tegen de uitbreiding van de waterwinning in duingebied Berkheide, tussen Katwijk en Wassenaar. Ben: “De productie moest verviervoudigen. Heel Berkheide dreigde op de schop te gaan voor uitbreiding van de waterinfrastructuur. Dat hebben we met succes tegengehouden. Water wordt er nog steeds gewonnen. Maar Berkheide is nu een uniek natuurgebied met een grote rijkdom aan vogels en duinflora.”

Groot draagvlak
Met acties voor natuurbehoud maak je niet alleen maar vrienden. Ben: “Maar het besef dat kwetsbare natuur bescherming verdient, is overal doorgedrongen. Duin was vroeger niet anders dan vierkante meters gebied waar je drinkwater uit haalde of dat je gebruikte als bouwterrein wanneer een wijk uitbreidde. Het had geen enkele status als natuur. Daar heeft Stichting Duinbehoud een enorme omslag tot stand gebracht. Ons draagvlak is groot geworden.”

Duinbehoud: overal actief waar duinnatuur is

Overal waar duinnatuur is, is Stichting Duinbehoud actief met een landelijke netwerk van 40 duinconsulenten. Zij zijn de oren en ogen van Duinbehoud langs de hele Nederlandse kust, volgen nauwlettend ruimtelijke ontwikkelingen die effect hebben op de duinnatuur en komen in het geweer als die in de knel komt.

Een greep uit de successen van Duinbehoud:

• De status van Natura 2000 gebied voor alle Nederlandse duingebieden;
• Het staken van de plezierjacht in het duingebied;
• Herstel van vochtige duinvalleien , o.a. in Zuid-Berkheide en Noord-Meijendel;
• Dynamisch kustbeheer, met als resultaat onder andere de Zandmotor voor de kust van het Westland.

Slim en alert optreden
Het lijstje van successen dankt Stichting Duinbehoud aan alertheid. En aan slim optreden. Zodra ergens plannen circuleren waardoor duinnatuur in het gedrang komt, schuiven de natuurbeschermers aan tafel, vertelt Ben. “In die fase kunnen we er vaak een flink stempel drukken. En als het moét, schuwen we de rechtszaal niet. Namens Duinbehoud heb ik acht keer geprocedeerd bij de Raad van State en alle keren hebben we gewonnen.”

Maarten Langbroek
Maarten Langbroek

De natuur als beroep
Na ruim 46 jaar aan de weg timmeren als consulent van Duinbehoud, geeft Ben het stokje over aan dorpsgenoot Maarten Langbroek. Op basisschool raakte hij in de ban van het vogels kijken en het heeft hem nooit meer losgelaten. Maarten timmert aan de weg om het draagvlak voor natuurbescherming verbreden, onder andere in de expertgroep groen, die de gemeente adviseert. Maarten: “Op de ene interesse volgde de andere en ik heb als ecoloog bij een adviesbureau van mijn hobby mijn beroep gemaakt. Het hele land is mijn werkterrein, dus ik kan vergelijken. Maar nergens vind je zo een unieke biodiversiteit als in onze kalrijke duinen. Soorten als liggend bergvlas en buizerdmos kom je nergens anders tegen in Nederland. De plant-, vogel- en insectenrijkdom hangt er nauw samen. Vandaar de kwetsbaarheid. Verstoring heeft een domino-effect. We moeten er zorgvuldig mee omgaan.”

0
    0
    Winkelmand
    Winkelmand is leegVerder winkelen