Is het Tessel of Texel?

Is het Tessel of Texel?

Schapen op de dijk van texel - Erika van der Velde
Schapen op de dijk van Texel door Erika van der Velde

Het maakt niet uit hoe je Texel uitspreekt: verstaan doen ze het wel op het grootste en meest zuidelijke Waddeneiland. De naam is waarschijnlijk ooit afgeleid van het Germaanse woord tehswa, wat “rechts” of “zuidelijk” betekent. In 772/776 werd het zelfs Tesla genoemd. Tegenwoordig is dit een elektrische auto. Al in 8000 tot 4500 voor Chr. zijn de eerste menselijke sporen op Texel gevonden. Texel heeft dus een lange geschiedenis.

Natuur, natuur en nog eens natuur.

Zeewolfsmelk en blauwe zeedistel hors door Sytske Dijksen, foto Fitis
De Hors door Sytske Dijksen,

Behalve een lange geschiedenis heeft Texel ook veel schapen en … een prachtige natuur. Het landschap op Texel is rijk en afwisselend. Het heeft duinen, polders, hele brede witte zandstranden (Bonaire is er niks bij) en graslanden. Maar ook heide, bos, moerassen, duinvalleien en kwelders. En in het zuiden zelfs bollenvelden. Het hele duingebied van Texel, van de Hors tot aan de vuurtoren in het Noorden vormt het Nationaal Park Duinen van Texel.

Vele soorten vogels

In het voorjaar broeden er vooral in de duingebieden ongeveer 80 verschillende vogelsoorten, maar in totaal zijn zo’n 300 soorten op Texel waargenomen. Je ziet er dan ook veel vogelaars. Texel ligt op de hoek van Europa en kent hierdoor geen vossen of andere predatoren voor vogels. En omdat het aan de Wadden ligt, is het een knooppunt van ontelbare trekvogels: het ligt op diverse trekroutes.

Zwerm bonte Strandlopers door Sytske Dijksen
Zwerm bonte Strandlopers door Sytske Dijksen

Van Groenland, Canada, via Texel naar Afrika of Siberië, van Siberië via Texel naar IJsland of verder. Op Texel zijn o.a. de Rotganzen, die hier overwinteren en half mei weer vertrekken om in Siberië, waar het enkele maanden zomer is, te broeden. Ook zijn er jaarlijkse zeer grote broedkoloniën van o.a. Grote Stern (bij Wagejot) of Zilvermeeuwen (Westerduinen).
Ook zien we het Hermelijntje, Bruine Rat en diverse muizensoorten. Dit maakt het voor grondbroeders een aantrekkelijke plek om te broeden, mits de rust niet wordt verstoord.

Flora

Anjers zeepostelein - Sytske Dijkstra, foto Fitis
Anjers zeepostelein door Sytske Dijkstra

Vanwege de vele landschapstypen en grondsoorten is er een grote verscheidenheid aan flora: van bijzondere (korst)mossen, planten die van kalkrijke of juist kalkarme grond houden, tot aan zeewieren, brakwaterdieren/planten en zoetwaterbeestjes. De Mokbaai is het begin van de Waddenzee: deze valt droog en trekt dus veel vogels aan die zich tegoed doen aan waterdieren, schelpdieren en wadwormen.


Een dagje erop uit

Je kunt gemakkelijk meerdere dagen vullen op Texel. Maar als je maar 1 dag hebt, is Texel ook prima te doen. Je krijgt een mooie indruk van het natuurrijke Texel als je de wandelroute meteen vanaf de Teso boot doet. Je kunt deze route ook per fiets doen, maar dan mis je wel de schapendijk. Je laat de auto in Den Helder staan (gratis parkeren). Koop een kaartje van 2 euro (retour) en je minivakantie begint al op de boot. Tip: zorg voor je proviand. De eetgelegenheden zijn schaars, zeker in dit Corona tijdperk. En vergeet je verrekijker niet.

De route tot paviljoen 9 ( 3 a 4 uur)

Vanaf de boot (lopend) ga je direct naar links, langs de Mokbaai. Daar loopt een wandelroute (NoordHollandPad), volg de dijk/het duin. Je loopt over heerlijk rustige paden soms dwars tussen de schapen, je gaat door een schapenhekje (dus geen fietsers); volg het pad verder (met markering van NH-pad). Op een geven moment boven op de dijk tussen de schapen heb je rechts een schitterend uitzicht op Den Hoorn met spitse kerkpunt en links de grote Mokbaai (MOK= militaire opleidingskamp, kazerne van Mariniers).

Den Hoorn, Texel door Paul van der Velde
Den Hoorn, Texel door Paul van der Velde

Deze zie je liggen aan overkant met hun eigen haventje. Je volgt het pad totdat je bij Mokweg uitkomt (kijk af en toe op je Google Maps), dan onderlangs de Mokbaai volgen over het NH pad.
Er staat op de Mokweg bij uitkijkpunt De Geul een ‘schaftkeet’ van Staatsbosbeheer, die tot het einde van de zomer bemand is door 2 vrijwilligers. Zij vinden het leuk om voorbijgangers iets te vertellen over natuur en kun je met hun telescoopkijker de vogels van afstand te bestuderen.
Einde van het pad gaat omhoog: je bent nu bij de parkeerplaats Mokweg, ingang Horsmeertjes. Volg dat pad (bekijk de kaart: tussen beide Horsmeertjes loop je over een verhard stuk weg (fietsers moeten lopen en aan het einde afstappen).

Ga zeker even naar Vogeluitkijkpunt “De Waterral” aan je rechterhand. Hier heb je een fantastisch uitzicht over de duinen en over het Westelijk Horsmeertje. Let op: hier zijn waarschijnlijk veel vogelaars: laat deze fanatiekelingen liever met rust. Zij zijn vaak in opperste concentratie. Als je het durft … kun je voorzichtig vragen naar wat er zoal te zien is en misschien mag je wel even door een kijker vogelen. Als je weer terug bent op de verharde “weg”, ga naar rechts, en loop dan richting het Zuiden (volg de gele paaltjes route) een stukje langs het Oostelijk Horsmeertje.

Meer en duinen van texel -door Erika van der Velden
Meer en duinen van Texel door Erika van der Velde

Neem dan het eerste wandelpad rechtsaf: de blauwe paaltjes route. Dit is een grote duinvallei. Blijf op de paden, want er groeien zeldzame planten zoals het duinviooltje en kandelaartje! Met een beetje geluk zie je ook de duinparelmoervlinder en de blauwborst. Loop door tot een bankje waar je een prachtig uitzicht hebt over de vallei. Als het bankje vrij is… geniet van het uitzicht en alle natuurgeluiden. Vervolg het pad richting het westen, rechtdoor dus. Je komt op een T-splitsing, daar ga je naar rechts en volgde gele paaltjes routerichting zee. In deze duinvallei zie je veel zilvermeeuwen. Geniet ervan: het is een van de laatste broedkolonies van Nederland voor deze vogel.

Let op!: met name het laatste stuk is pittig. Je moet namelijk dwars door de duinen. heuvel op en af. Maar dan kom je bij de zee! Hier neem je een pauze. Als je uitgerust bent, loop je door tot aan de vloedlijn en ga richting het noorden, dus rechts af. Na een half uur kom je paviljoen ‘Paal 9’ tegen. Hier hebben ze lekker ijs en patat!. Daar ben je dan wel aan toe. Op dit punt zijn er minimaal 3 uren verstreken. Je kunt er voor kiezen om via het fietspad naar Den Hoorn te lopen: een prachtig schilderachtig dorpje met veel kunstenaars en galerieën. En natuurlijk ook cafe’s met terrasjes. Bestel hier een Texels Skuumkoppe of een Texels Eyerlander. Dit is een mooie afsluiting van een prachtige wandeltocht. Na zo’n 4 uur lopen én een biertje ga je op een relaxte manier weer naar de boot met de Texelhopper  

Tot Texel!

Duinconsulent Marcel met schaap, Texel door Erika van der Velde
Duinconsulent Marcel met schaap, Texel door Marcel Wijnalda

Deze tocht is door de Duinconsulent Marcel Wijnalda samengesteld. Onze vrijwilliger Erika van der Velde heeft de route met veel plezier gelopen. “Het is een aanrader, en Marcel… volgende keer een route door de Slufter? Ik loop hem graag.”

Marcel geeft verschillende excursies om Texel op zijn mooist te beleven. Interesse? Voor het excursie aanbod klik dan hier.


Duinen Levend Landschap, een prachtig boek over de Duinen!

Duinen Levend Landschap, een prachtig boek over de Duinen!

Stichting Duinbehoud heeft speciaal voor alle duinliefhebbers een mooi en informatief boekje samengesteld: Duinen Levend Landschap. Het boekje schetst een beeld van wat er zich allemaal in het duingebied afspeelt. Er wordt iets verteld over het ontstaan van de duinen (dat is nog niet zo eenvoudig als het lijkt), de planten en de dieren die er leven, kustverdediging en waterwinning. Informatieve teksten en prachtige natuurfoto’s wisselen elkaar af.

Wat is er heerlijker dan lekker wandelen in de duinen of zonnen op het strand? Veel Nederlanders vinden een kust met strand en duinen een vanzelfsprekend verschijnsel, maar het is eigenlijk best speciaal. In de ogen van geologen is onze kust nog heel erg jong: pas 6000 jaar oud. Wind, zon en zee zijn nog steeds bezig om de kust te vormen. Van de meer dan 15.000 kilometer Atlantische kust in West-Europa, bestaat maar liefst 3.000 kilometer uit duinen. Daarvan ligt zo’n 250 kilometer langs de Nederlandse kust. Wij boffen maar met ons mooie kustgebied!

De duinen: natuurlijke natuur

Geen enkel natuurgebied in Nederland is puur natuur. Overal is een mensenhand zichtbaar, ook in de duinen. Toch is het duingebied het meest natuurlijke stukje natuur van ons land. Het is met ongeveer 400 km2 ook het grootste aaneengesloten natuurgebied. Dat lijkt veel, maar het is maar iets meer dan 1 procent van de totale oppervlakte van Nederland. Een bescheiden gebied dus, maar met een grote biodiversiteit: maar liefst 140 van de ongeveer 190 broedvogelsoorten broedt in de duinen. En de helft van de Nederlandse dagvlindersoorten komt in de duinen voor.

Duinen onder druk

Helaas zijn de bedreigingen voor de natuur in ons overvolle land groot. In de 20eeeuw nam de interesse voor het kustgebied toe. Steeds meer mensen zochten ontspanning op de stranden en in de duinen. Daar was nog rust, ruimte en natuur te vinden. De campings, zomerhuisjes en bungalowparken kwamen. Grote parkeerplaatsen in de duinen moesten de dagrecreatie naar het strand bevorderen.

Deze activiteiten kunnen de plantengroei ernstig beschadigen. Plantensoorten kunnen zelfs geheel verdwijnen. Sommige planten – vooral mossen en korstmossen – zijn erg gevoelig voor betreding; hele hellingen worden zo vertrapt. Schuwe of kwetsbare dieren hebben ook erg te lijden van het massatoerisme. De bouw van bungalowparken in het duingebied maakt hun leefgebied steeds kleiner. Daardoor zijn sommige dieren bijna uit de duinen verdwenen, zoals de nachtzwaluw.

Duinbehoud komt op voor de duinen

Stichting Duinbehoud zet zich in om de duinen, inclusief het strand en de binnenduinrand, te behouden als natuurgebied en waar mogelijk te herstellen. Met uw steun zorgen wij voor behoud en versterking van de rust, ruimte en natuur. Wilt u het werk van Duinbehoud steunen? Dan kunt u voor maar € 27,50 per jaar donateur worden. U ontvangt dan het boek Duinen Levend Landschap en het tijdschrift DUIN, een prachtig blad met veel informatie en foto’s over het duingebied. U kunt het boekje Duinen Levend Landschap ook via onze webshop bestellen.

Het boekje Duinen Levend Landschap is gesubsidieerd door het Prins Bernhard Cultuurfonds.

Stikstofneerslag: Duinbehoud pakt het aan

Stikstofneerslag: Duinbehoud pakt het aan

Twee stengels en kleine, paarse bloemen van grote tijm (Thymus pulegioides) door Ronald van Wijk
Twee stengels en kleine, paarse bloemen van grote tijm (Thymus pulegioides) door Ronald van Wijk

Stikstofneerslag is de grootste bedreiging voor de natuur in onze duinen. Door stikstof raken de van nature relatief voedselarme duinen overwoekerd met o.a. duinriet en braam. Oorspronkelijke duinflora, kruiden en insecten verdwijnen en de biodiversiteit holt achteruit. Het effect daarvan zie je ook in de duingebieden Meijendel en Berkheide, waar de natuur verruigt en vergrast.

Biodiversiteit verarmt

Afplaggen, begrazing, maaien en het aanleggen van stuifplekken remt die ontwikkeling deels. Maar zonder een fors lagere stikstofbelasting zal de biodiversiteit in onze duinen jaar na jaar verarmen. Het natuurbeheer is dweilen met de kraan open, zolang de uitstoot van stikstof niet wordt teruggedrongen.

Sterkere natuur

Wij willen meer groen; in de stad en als natuurlijke buffer rond Natura2000-gebieden. Aanleg van weerbare ecologische verbindingen krijgen zo een dubbelfunctie krijgen: versterking van biodiversiteit in de regio en een buffer voor de kwetsbare natuur.

Toekomstige generaties

Duinbehoud doet er alles aan om bronnen van stikstof langs de kust aan te pakken. We strijden tegen de uitstoot van Tata Steel en verzetten ons tot aan de rechter tegen races op het circuit van Zandvoort. Ook adviseren wij de provincies bij het beleid voor aanpak van de stikstof. In het belang van de kwetsbare duinen, recreanten, natuurliefhebbers en toekomstige generaties.

Meer weten? Bekijk de reportage ‘Duingebied onder druk door stikstof’ met Marc Janssen hier.

Formule 1 rampzalig voor de natuur

Formule 1 rampzalig voor de natuur

Circuit Zandvoort
Circuit Zandvoort

Effect Formule 1 veel groter dan gedacht

Het effect van de Formule 1-race van Zandvoort op de natuur in het naastliggende duingebied is veel groter dan tot voor kort werd aangenomen. Dat blijkt uit de nieuwste berekeningen van de stikstofdepositie van de raceactiviteiten op het Circuit van Zandvoort. De berekeningen zijn uitgevoerd door bureau Apollon-milieu in opdracht van de natuurorganisaties Stichting Duinbehoud, Rust bij de Kust en Mobilisation for the Environment.

Stikstofberekeningen kloppen niet

De natuurorganisaties waren al eerder bij de rechtbank Noord-Holland in beroep gegaan tegen de natuurvergunning voor de Formule 1 in Zandvoort. Tijdens de beroepszaak uitten zij hun bedenkingen bij de stikstofberekeningen van het Circuit Park Zandvoort. Die berekeningen laten zien dat er met de komst van de Formule 1 minder stikstof neerkomt in het duingebied dan in de oude situatie.

Voor de provincie Noord-Holland was de veronderstelde afname van de stikstofdepositie reden om een vergunning af te geven aan het Circuit Park Zandvoort. De natuurorganisaties plaatsten echter grote vraagtekens bij de berekeningen, omdat Formule 1-raceauto’s bekendstaan om hun hoge stikstofuitstoot.

Veel te hoge stikstofdepositie

Uit de nieuwe berekeningen van Apollon-milieu blijkt dat voor de stikstofuitstoot van Formule 1-raceauto’s onjuiste getallen zijn gebruikt. Er is gerekend met de uitstoot van Amerikaanse auto’s uit de jaren 50. De raceauto’s van nu rijden sneller en hebben een groter motorvermogen. Daardoor hebben ze een veel hogere uitstoot van stikstof. De berekeningen van Apollon-milieu laten zien dat de stikstofdepositie op het duingebied niet afneemt, maar jaarlijks kan toenemen met meer dan 20 mol per hectare. Dit is een toename van meer dan 15% ten opzichte van de huidige situatie. Voor het duingebied, dat nu al last heeft van een veel te hoge stikstofdepositie, is dat desastreus. De biodiversiteit in het gebied gaat nog verder achteruit.

Rechtbank aan zet

De natuurorganisaties hebben het rapport van Apollon-milieu toegevoegd aan het dossier in de lopende beroepszaak bij de rechtbank Noord-Holland. De rechtbank moet beoordelen welke van de twee berekeningen het best de realiteit weergeeft. Zie onderstaande linkjes voor de Aeriusberekening Apollon & de samenvatting van het rapport:

Stikstof, een bedreiging voor het ecosysteem in de duinen

Stikstof, een bedreiging voor het ecosysteem in de duinen

Regenboog op het strand door Ronald van Wijk

Juist nu genieten we van de natuur. En dat willen we blijven doen. Het is daarom goed nieuws dat Nederland de komende tien jaar vijf miljard euro uittrekt om stikstofneerslag aan te pakken. In een brief aan minister Schouten en de vier kustprovincies vraagt de Stichting Duinbehoud om vooral te investeren in een goed beheer van natuurherstelprojecten en in de aanleg van buffers rond de natuurgebieden.

Marc Janssen, bioloog en directeur van de Stichting Duinbehoud, is er goed over te spreken dat geld wordt vrijgemaakt voor natuurherstel. “Vijf miljard is een flinke investering en een stap in de goede richting. Maar als het daarbij blijft, dan  staat de natuur in 2030 nog steeds bloot aan te veel stikstof. Ook na 2030 zijn er investeringen noodzakelijk, met name om de stikstofuitstoot structureel omlaag te brengen.”
Oorspronkelijk is het Nederlandse duingebied voedselarm. Eeuwenlang hebben flora en fauna hun overlevingsstrategieën hierop ingesteld. Nu gooit stikstof het ecosysteem danig in de war. In de Hollandse duingebieden is dat terug te zien in een overmatige begroeiing met struiken en grassen. Duinen stuiven daardoor nauwelijks meer en de oorspronkelijke soortenrijke vegetatie, vogels en insecten verdwijnen. Op overwoekerde plekken in de duinen is voor vogels steeds minder voedsel te vinden. Ook dieren zijn de dupe. 

Hoe kunnen we de teloorgang van de duinen aanpakken als de stikstofreductie voorlopig tekortschiet?
Marc Janssen: “Afplaggen van duingebied en bomenkap levert snel zichtbaar resultaat op. Het biedt kansen voor de oorspronkelijk soortenrijke vegetaties”. Maar dat stuit op weerstand bij het publiek, zo bleek recent nog bij de bomenkap in de Schoorlse duinen. Kleinschalige herstelmaatregelen en intensivering van het natuurbeheer zullen noodzakelijk zijn.

Daarnaast zullen de grote vervuilers zoals Tata Steel aangepakt moeten worden en liggen er kansen voor de inrichting van bufferzones rond de natuurgebied. De hervorming van de landbouw kan hierin een rol spelen, een landbouw die de natuur minder belast en de biodiversiteit bevordert. “Het zou mooi zijn als de hooilanden van de veehouderijbedrijven langs de randen van de natuurgebieden komen te liggen en de veestallen op grotere afstand.”

Wat zijn de prioriteiten voor de duinen?
“Ze moeten meer ruimte krijgen, zowel aan de zee- als de landzijde. Bijvoorbeeld door aan de binnenduinrand grond aan de kopen en om te zetten in natuur of extensief hooiland. Meer ruimte voor natuurgebieden vergroot de diversiteit en de overlevingskansen voor planten en dieren. En er moeten ecologische verbindingszones komen tussen het duingebied en de landinwaarts gelegen groengebieden. Dat levert bovendien wandel- en fietsrecreatie op. Goed nieuws dus, voor wandelaars en fietsers. En de lokale economie.”

Rijkdom aan biodiversiteit
Eric Wisse, duinconsulent van de Stichting Duinbehoud, maakt deel uit van een netwerk dat functioneert als de oren en ogen van de Stichting Duinbehoud in de natuur langs de hele Nederlandse kust. Hij baant zich een weg door duinbegroeiing, die nat is van de miezerregen en de dauw.  Het kalkrijke duin, met aardsterren tussen het duinsterretjesmos grenst aan een zuidhelling; een natuurlijk ‘insectenhotel’, waar duinhagedissen hun eitjes leggen in het warme zand.

Eric: “Het ziet er vredig uit, maar in werkelijkheid is hier een strijd gaande.” Langs een wandelpad in het Westduinpark, bij Duindorp, buigt hij zich over walstro en bitterkruid. Grassen en oprukkende duindoorn verdringen deze zeldzame duinplanten. “Ze worstelen om licht, ruimte en zuurstof. De duinvegetatie kwijnt hier langzaam weg. De kruiden raken overwoekerd door grassen en duindoorn”

Duinvegetatie gedijt bij stikstofarme grond. Uiteenlopende plantensoorten kunnen er vredig naast elkaar leven. Maar gras, bramen en brandnetels groeien ongehinderd door een overmaat aan stikstof, afkomstig uit landbouw, huizen, verkeer en de industrie. “In de afgelopen decennia zijn de stikstofverbindingen in de grond met veertig procent toegenomen,” legt Wisse uit. “Het is een sluipend proces. De duinen herbergen nu nog de grootste rijkdom aan biodiversiteit van Nederland. Misschien wel van heel Europa. Dat laten we niet verloren gaan.”

0
    0
    Winkelmand
    Winkelmand is leegVerder winkelen