Reimer Bekius: Strijdbare activist voor de duinen

Reimer Bekius: Strijdbare activist voor de duinen

Reimer Bekius
Reimer Bekius

Reimer Bekius geeft het stokje over

Het grondwaterpeil in de Grafelijkheidsduinen weer op het niveau van rond 1900 en de terugkeer van oorspronkelijke duinvegetatie. Reimer Bekius maakt bij zijn afzwaaien als duinconsulent de balans op. Maar hij telt niet uitsluitend de zegeningen. “Als actievoerder heb je ook te maken met frustratie, als je minder succes hebt dan gehoopt.”

Strijdbare activist voor de duinen, 45 jaar lang

Als docent biologie droeg Reimer 33 jaar lang kennis van en interesse voor de natuur over aan Helderse middelbare scholieren. Het leven buiten de schoolmuren speelde zich vooral af in de duinen. Met een scherp oog hield hij als consulent van de Stichting Duinbehoud 45 jaar lang de duinnatuur in de gaten, van de Huisduinen tot en met de Noordduinen bij Julianadorp. Grote veranderingen voltrokken zich, zoals het staken van de waterwinning en het afgraven van de stikstofrijke bovenlaag van de bodem in de Grafelijkheidsduinen. “Vegetatie die thuishoort in de duinen, is daardoor teruggekeerd”, aldus Reimer. “En het grondwater staat nu weer op hetzelfde peil als in 1900.”

Unieke populatie tapuiten

Tapuit door Adriaan Dijksen, Foto Fitis
Tapuit door Adriaan Dijksen, Foto Fitis

Opmerkelijk in de Grafelijksheids- en Noordduinen is de aanwezigheid van de tapuit. Nergens in Nederland vind je zoveel broedparen van deze zeldzame vogel. Het is de ‘bijvangst’ van het ontplaggen en begrazen. Dat heeft een open, zanderig duinlandschap opgeleverd, waar konijnen goed gedijen. En ook de tapuit, want die broedt in konijnenholen. De populatie is zelfs gegroeid. Dit is uniek in Nederland.

Strijd tegen lichtvervuiling

Als duinconsulent heeft Reimer zich vooral toegelegd op actievoeren, onder andere tegen lichtvervuiling in de natuur. Met succes. Stonden aanvankelijk álle strandopgangen op de nominatie om te worden verlicht, dat is uiteindelijk beperkt gebleven tot de opgang bij Julianadorp.

Tennisbaanverlichting tegenhouden aan de rand van de duinen in Julianadorp is niet gelukt. En dat knaagt nog steeds. “Vooral de vleermuis is er de dupe van. Dergelijke verstorende verlichting aan de rand van een natuurgebied is niet meer van deze tijd. De minder plezierige kant van actievoeren is wanneer je niet bereikt waarop je had gehoopt.”

Samen optrekken

Wat tientallen jaren knokken voor de duinen heeft opgeleverd? Reimer: “De kracht van Stichting Duinbehoud ligt in het gezamenlijk optrekken met andere natuur- en milieuorganisaties waardoor drinkwaterwinning in de duinen is gestaakt of nu gebeurt op een natuurvriendelijke manier. En de stikstofoverlast staat nu echt op de agenda bij beleidsmakers.”

Marcel Wijnalda
Marcel Wijnalda

Nieuw in de Helderse duinen: Marcel Wijnalda

Texel is zijn basis, maar met een been staat Marcel Wijnalda op het vaste land van Den Helder, waar hij werkt voor duurzaamheidscentrum de Helderse Vallei. Hij volgt Reimer Bekius op als consulent van de Stichting Duinbehoud. Als vrijwillige boswachter van Natuurmonumenten, natuurgids van IVN, Texelgids (‘Txgids’) en Werelderfgoedgids voor de Waddenvereniging, stroomt zout water door Marcels aderen. Zijn verleden als onderwijzer zet hij in voor natuureducatie. Marcel: “Daar ligt voor mij als duinconsulent een taak. Recreatie in goede banen leiden beschouw ik als een speerpunt. Het eist zijn deel op in onze natuur en is nauwelijks terug te dringen. Maar we kunnen recreatie wel in goede banen leiden en bezoekers ervan overtuigen de natuur te ontzien.

Het project Het Groene Strand uitdragen en mensen overtuigen van de noodzaak ervan, zie ik als een belangrijke taak.” Het Groene Strand is een samenwerking tussen Stichting Duinbehoud, Landschap Noord-Holland (LandschappenNL), IVN Natuureducatie, de Vogelbescherming en Stichting Anemoon om de natuur en natuurbeleving terug te brengen op de Nederlandse stranden. Het Groene Strand is mede mogelijk gemaakt door een bijdrage van de Nationale Postcode Loterij.

Het Groene Strand: wat is het?

Het Groene Strand: wat is het?

In dit artikel vertellen wij u alles over ons nieuwe project: Het Groene Strand. Waarom is dit project in het leven geroepen, wat zijn de doelen en wanneer kunnen we zeggen dat het geslaagd is.

Groen strand door Sytske Dijksen/Foto Fitis

Door wie en waarom is het Groene Strand opgericht?

Onze stranden zijn bijzondere natuurgebieden. Ze vormen een belangrijke ontmoetingsplaats voor mensen met de natuur. Miljoenen mensen bezoeken jaarlijks onze unieke stranden, om tot rust te komen. Eigenlijk houdt iedereen wel van het strand, juist daarom zijn de Nederlandse zandstranden druk bezocht. Niet alleen in de zomerperiode maar ook in het voor- en naseizoen én zelfs in de winter is het de laatste decennia steeds drukker geworden op de stranden.

Helaas is er op dat strand – grotendeels een ecologische woestijn – door intensief beheer en menselijke activiteiten weinig plek meer voor de natuur en daardoor is er steeds minder leven te vinden. De afgelopen decennia is de druk op de Nederlandse zandstranden sterk toegenomen. Binnen- en buitenlandse toeristen weten de zandstanden goed te vinden. Daarnaast hebben relatief nieuwe activiteiten als kitesurfen en strandzeilen aan populariteit gewonnen. Al deze toegenomen activiteit zorgt onder andere voor meer verstoring en voor meer zwerfafval. Dit wordt over het algemeen machinaal opgeruimd. Door de toegenomen druk, verstoring en machinale schoonmaak), is de natuur op de Nederlandse stranden sluipenderwijs verdwenen. Waar voorheen de Bontbekplevier nog broedde is nu alleen nog een strakgetrokken strand zichtbaar, zonder afval (dat wel) maar ook zonder natuurlijk strandleven. Dit kan ook anders.

Het Groene Strand, wil de natuur weer haar plek teruggeven op het strand! Op basis van deze constatering hebben de natuurorganisaties (de Landschappen, Duinbehoud, IVN en Anemoon) het project het Groene Strand opgezet. De Postcode Loterij verraste LandschappenNL met de honorering van het project het Groene Strand met een bijdrage van ruim € 2,4 miljoen. Dat is goed nieuws!

Waarom is machinaal schoonmaken niet ok?

Wie naar het strand gaat kent wel de strook ‘rommel’ die bij hoogwater door de zee op de vloedlijn is achtergelaten. Deze strook noemen we aanspoelsel of vloedmerk. Dit aanspoelsel kan bestaan uit een mengelmoes van wieren, hydropoliepen en overblijfselen van andere organismen die in zee hebben geleefd zoals vissen, krabben en schelpdieren. Dit vinden strandbezoekers vaak vies. Strandbeheerders maken daarom schoon en doen dat machinaal. Het vloedmerk en alle resten van aangespoelde organismen worden hierdoor afgevoerd. Maar dit ‘goed bedoelde’ opruimen verstoort het natuurlijke opruimproces. Er wordt eigenlijk een hele leefgemeenschap vernietigd met alle soorten die er in voorkomen. En dat is jammer. Wie het aanspoelsel goed bekijkt en voorzichtig laagje voor laagje afpelt, zal versteld staan van wat je allemaal tegenkomt. Naast de strandvlooien leven er kevers, pissebedden, oorwurmen, miljoenpoten, spinnen en vliegen. Sommige van deze soorten, waaronder een tiental wiervliegen zijn voor hun voorplanting en voortbestaan grotendeels of zelfs volledig afhankelijk van aanspoelsel. Het aanspoelsel staat aan de wieg van de voedselketen. En die wieg hebben we nodig.

Bonte strandlopers door Sytske Dijksen/Foto Fitis

Wat zijn de doelen van het Groene Strand?

De doelen van het Groene Strand in het kort. Het Groene Strand:

  • brengt de natuurwaarden op 200 kilometer strand terug;
  • legt 20 broedstranden aan voor kustbroedvogels;
  • zet 20 strandcommunities op;
  • zorgt voor uitsluitend passende vormen van recreatie en gerichte toegankelijkheid (b.v. tijdens het broedseizoen bepaalde stukken strand afzetten);
  • zorgt voor een keurmerk voor Het Groene Strand;
  • vergroot de betrokkenheid van strandpaviljoenhouders en andere strand gerelateerde
  • stakeholders en ondernemers;
  • start met het eerste plastic-vrije strand van Nederland met een plastic-vrij strandpaviljoen;
  • gaat het herstel monitoren door middel van een citizen science programma (ontwikkeling van o.a. een app waar mensen de planten, insecten en dieren kunnen aangeven die zij tegenkomen op het strand).

Hoe gaat het Groene Strand deze doelen bereiken?

Herziening van het strandbeheer willen we doen door: herstel, betrekken, beïnvloeding, voorlichting en educatie. We herstellen de natuur op een aantal stranden en betrekken mensen daarbij actief in de vorm van strandcommunities. Deze zullen bestaan uit vrijwilligers. Het kan zijn dat er al op plekken langs de kust een actieve groep vrijwilligers bezig is met een actie die werkt aan de doelstellingen van Het Groene Strand, deze groep kan dan bijvoorbeeld uitgroeien tot een strandcommunity. Het kan ook zijn dat het proces naar een groen strand geïnitieerd wordt door een strandpaviljoen, strandwerkgroep, gedreven duinconsulent of andere ondernemers. Samen met deze vrijwilligersgroepen, regelen we een ander beheer op het strand. 

De strandcommunities werken onder begeleiding van zogenaamde regioteams. Deze regio’s volgen grotendeels de provinciale grenzen, met uitzondering van de Wadden. De regioteams hebben het overzicht van reeds bestaande initiatieven in de regio; natuurstranden, opruimacties, broedstranden, strandpaviljoens, werkgroepen. Ook leggen zij contact met de verantwoordelijk strandbeheerder. Dit is meestal de gemeente.

Wanneer is het project geslaagd?

Eind 2023 hopen wij dat we de Groene Stranden weer terug hebben gegeven aan de natuur. Doordat we nieuw leven hebben ingeblazen met jonge duinvorming en er weer voldoende voedsel voor dieren en broedende vogels op het strand ligt. Het project zal dan worden overgedragen aan de strandcommunities. Wij houden u op de hoogte van dit fantastische project.

Het Groene Strand is een samenwerking tussen stichting Anemoon, stichting Duinbehoud, de Vogelbescherming, IVN, en Landschappen NL, in Noord-Holland is dat Landschap Noord-Holland. Het project is mede mogelijk gemaakt door een bijdrage van de Nationale Postcodeloterij.

Goed voorbeeld doet volgen

Goed voorbeeld doet volgen

Tenminste… dat denkt Alice Bohm. Zij loopt bijna dagelijks grote afstanden op het strand en door de duinen, en raapt vrijwel alles op wat door mensen en de zee is achtergelaten. Alice: “Je wilt niet weten wat ik allemaal tegen kom. Op dit moment zijn het bijvoorbeeld veel plasticzakjes met hondendrollen. Echt bizar”.

In normale tijden werkt Alice in het toerisme. Maar omdat het geen normale tijden zijn, en zij vlak bij het strand woont, spendeert zij hier op dit moment veel van haar tijd. Ze maakt lange wandelingen van Zandvoort – via natuurreservaat Noordvoort – richting Noordwijkerhout.

Zoveel rotzooi

Langs de vloedlijn is het redelijk schoon. De strook langs de duinen, daar ligt het meeste afval. Alice: “Het lukt mij met gemak binnen 40 minuten een zak van 10 liter vol te krijgen. Afhankelijk van het weer (storm, windrichting) kan ik zelfs binnen één uur, in het 3 km lange natuurreservaat, twee hele zakken vullen. Dit betekent dat ik in één uur tijd 20 liter aan plastic doppen/zakken/flessen, blikjes, glasscherven, yoghurtbekers, aanstekers, lipsticks, luchtballonnen, snoepwikkels, werkhandschoenen, kwasten en visnetten bij elkaar raap. En daarnaast ook heel veel kleine stukjes plastic in alle kleuren van de regenboog.

Af en toe sta ik  – zelfs nu nog –   verbaasd te kijken over mijn vondsten: een binnen fietsband, die al zo lang in zee dobberde waardoor hij vol zat met zeepokken, volle melkpakken, een pot augurken, een halve zeemanstrui. Je kan het zo gek niet bedenken, wat ik allemaal bij elkaar raap”.

Op dit moment zijn de TO GO bekers erg “populair”. Waarschijnlijk is er achter de duinen richting Noordvoort, een afhaalpunt voor koffie. De bekers gaan mee over de duinen en worden met het grootste gemak achtergelaten op het strand. Na het weekend stapel ik er zo rustig een stuk of 8 in elkaar. Met name bij de strandopgangen ligt veel achtergelaten afval. Terwijl er 10 meter verderop een vuilnisbak staat.

Wat is haar motivatie?

Alice is een natuurliefhebster. Buiten het feit dat ze vindt dat we respectvol met de natuur moeten omgaan, heeft ze voor het strand intussen een speciale voorliefde gekregen. Heerlijk wandelen met de wind door je haren. “Maar denk eens aan al die vogels en vissen die dat plastic inslikken. Ik kom ook weleens een zeehond tegen, die mag toch geen plastic of andere troep in zijn maag krijgen? Regelmatig krijg ik bedankjes voor het “werk” wat ik doe. Mensen schrikken ook als ik hen mijn “opbrengst” laat zien. De reacties zijn dan: “echt zoooveeeeellll?? De bedankjes zijn leuk, omdat het gezien wordt wat ik doe. Maar mijn echte motivatie is de natuur een zetje te helpen en met respect te behandelen. Tegen al dit afval kan de natuur zelf niet op. Alle kleine beetjes helpen! En elk stuk dat ik opraap bezorgt geen overlast meer voor de natuur. Ik zie intussen dat over de 3 km. waar echt veel rotzooi lag, het veel schoner wordt. Als ik uiteindelijk een inspiratiebron voor een paar mensen ben, ben ik al blij. Het zijn kleine baby steps… maar elk stukje opgeraapt plastic is er één. Wat ik doe zet echt wel zoden aan de dijk/het duin”.

Het Groene Strand is mede mogelijk gemaakt door een bijdrage van de Nationale Postcodeloterij.

Het Groene Strand van Goerree-Overflakkee: Ruimte voor de natuur

Het Groene Strand van Goerree-Overflakkee: Ruimte voor de natuur

Met de hand schoonmaken

Zeekraal op Goeree door Ronald van Wijk

Ouddorp heeft het eerste groene strand van Goeree-Overflakkee. Vanaf het aankomende voorjaar gaan vrijwilligers het 2 kilometer lange strand met de hand schoonmaken. Tot nu toe gebeurde dat machinaal, maar daarbij verdween het aangespoelde zeewier van het strand. Zo ging een belangrijke bron van voedsel voor kleine stranddiertjes zoals de strandvlo verloren. En daar hadden bontbekplevieren en andere vogels op hun beurt weer last van.

Van zandbak naar natuur

Duinconsulent Krijn Tanis vertelde erover aan het AD: ‘Het strand was de laatste jaren een zandbak geworden. Al het leven was eruit. Het strand schoonmaken is natuurlijk altijd met goede bedoelingen gebeurd, voor de recreanten. Maar toeristen vinden het ook leuk om te zien dat de natuur op het strand terug komt.’

Het Groene Strand

Het aangepaste schoonmaakbeleid van het Ouddorpse is onderdeel van het Groene Strand project waaraan Stichting Duinbehoud deelneemt. Het is de bedoeling dat andere stranden in het hele Nederlandse kustgebied het voorbeeld van Ouddorp gaan volgen.

Lees hier het artikel op de website van het AD

Het Groene Strand is een samenwerking tussen stichting Anemoon, stichting Duinbehoud, de Vogelbescherming, IVN, en Landschappen NL, in Noord-Holland is dat Landschap Noord-Holland. Het project is mede mogelijk gemaakt door een bijdrage van de Nationale Postcodeloterij.

Het project het Groene Strand is begonnen: het Kennemerstrand als voorbeeld.

Het project het Groene Strand is begonnen: het Kennemerstrand als voorbeeld.

Hors duinmassief door Sytske Dijksen/Foto Fitis

Het Kennermerstrand bij IJmuiden is een van de Groene Stranden projecten. De voorbereidingen hiervan zijn in volle gang. Interim-directeur Marc Janssen vertelt er meer over.

Rust aan de kust

Marc: “We hebben voor dit project een aantal doelen: het eerste is het strand schoonmaken van o.a. te veel plastic, daarna gaan we kijken hoe we de rust op het strand terug kunnen krijgen door b.v. op een deel van het strand de fietsers en auto’s te weren en minder honden (los) te laten lopen. Daarna – of eigenlijk tegelijkertijd – gaan we zorgen voor het markeren van rustgebieden waar nieuwe jonge duinen zich kunnen ontwikkelen. Dit is goed voor onze broedvogels. We willen er namelijk voor zorgen dat de Bontbekplevier weer terugkomt. Hiervoor willen we – tijdelijk – stukken strand markeren met een touw. Inclusief natuurlijk een bord met informatie waarom we dit doen. Dit gebeurt (hopelijk vanaf 2022) in maart, in april wachten we op de vogels die hier hopelijk hun nieuwe broedplaats vinden. Als de jongen uitgevlogen zijn gaat in juni het gemarkeerde deel van het strand weer open voor de recreanten”. 

Biertarwegras door Sytske Dijksen/Foto Fitis

Strandcommunity

Marc is druk met het leggen van lokale contacten. Hij heeft als eerste de IJmuider gemeente ambtenaren van natuur, strand en toerisme op de hoogte gebracht van het Groene strand project. Verder gaat hij contact leggen met de bewoners van de vakantiehuisjes, de exploitanten van strandtenten en de bewoners van Seaport Beach Resort. De Vogelwerkgroep uit IJmuiden is al voortvarend van start gegaan en heeft het initiatief genomen voor een eerste uitwerking van de plannen. Komende winter zullen de plannen verder worden uitgewerkt. In maart 2021 plannen we een schoonmaakactie. Marc: “We hopen dat de mensen die hierop afkomen geïnteresseerd zijn in het actief deelnemen in een community”. Ook zullen er advertenties met een oproep in de lokale kranten worden geplaatst. Kortom: ben je geïnteresseerd in de natuur … meld je dan aan voor een strandcommunity. Er is genoeg en leuk passend werk voor je. Een mail naar Marc is voldoende: marc@duinbehoud.nl.

En dan is er nog een laatste doel: de educatie op zetten. Achtergrond verhalen vertellen waarom we dit project gestart zijn, en waarom het zo belangrijk is dat het slaagt. Waarom is bijvoorbeeld aanspoelsel zo belangrijk? Marc begint hiervoor het liefst bij de jeugd. Hij nodigt een klas van de basisschool op het strand uit. Kinderen zijn lekker buiten en luisteren intussen ademloos naar zijn verhalen. En het leuke is… Zij vertellen wat zij geleerd hebben enthousiast door aan hun ouders. Betrokkenheid leidt tot verantwoordelijkheid en daarmee uiteindelijk tot natuurrijke stranden en duinen.

Natuur op het strand

Marc: “het Kennemerstrand is een kansrijke locatie om het Groene Strand project uit te voeren. Het is een breed strand waardoor we gedeelten kunnen markeren voor de natuur. Tijdelijk vrijhouden voor de natuur, zodat die rust krijgt om zich te ontwikkelen. En het strand heeft meerdere rustige plekken, waar niet overal mensen komen. Daarom zijn hier goede kansen om het project te laten slagen”.

Het Groene Strand is een samenwerking tussen stichting Anemoon, stichting Duinbehoud, de Vogelbescherming, IVN, en Landschappen NL, in Noord-Holland is dat Landschap Noord-Holland. Het project is mede mogelijk gemaakt door een bijdrage van de Nationale Postcodeloterij.

0
    0
    Winkelmand
    Winkelmand is leegVerder winkelen