Is het Tessel of Texel?

Is het Tessel of Texel?

Schapen op de dijk van texel - Erika van der Velde
Schapen op de dijk van Texel door Erika van der Velde

Het maakt niet uit hoe je Texel uitspreekt: verstaan doen ze het wel op het grootste en meest zuidelijke Waddeneiland. De naam is waarschijnlijk ooit afgeleid van het Germaanse woord tehswa, wat “rechts” of “zuidelijk” betekent. In 772/776 werd het zelfs Tesla genoemd. Tegenwoordig is dit een elektrische auto. Al in 8000 tot 4500 voor Chr. zijn de eerste menselijke sporen op Texel gevonden. Texel heeft dus een lange geschiedenis.

Natuur, natuur en nog eens natuur.

Zeewolfsmelk en blauwe zeedistel hors door Sytske Dijksen, foto Fitis
De Hors door Sytske Dijksen,

Behalve een lange geschiedenis heeft Texel ook veel schapen en … een prachtige natuur. Het landschap op Texel is rijk en afwisselend. Het heeft duinen, polders, hele brede witte zandstranden (Bonaire is er niks bij) en graslanden. Maar ook heide, bos, moerassen, duinvalleien en kwelders. En in het zuiden zelfs bollenvelden. Het hele duingebied van Texel, van de Hors tot aan de vuurtoren in het Noorden vormt het Nationaal Park Duinen van Texel.

Vele soorten vogels

In het voorjaar broeden er vooral in de duingebieden ongeveer 80 verschillende vogelsoorten, maar in totaal zijn zo’n 300 soorten op Texel waargenomen. Je ziet er dan ook veel vogelaars. Texel ligt op de hoek van Europa en kent hierdoor geen vossen of andere predatoren voor vogels. En omdat het aan de Wadden ligt, is het een knooppunt van ontelbare trekvogels: het ligt op diverse trekroutes.

Zwerm bonte Strandlopers door Sytske Dijksen
Zwerm bonte Strandlopers door Sytske Dijksen

Van Groenland, Canada, via Texel naar Afrika of Siberië, van Siberië via Texel naar IJsland of verder. Op Texel zijn o.a. de Rotganzen, die hier overwinteren en half mei weer vertrekken om in Siberië, waar het enkele maanden zomer is, te broeden. Ook zijn er jaarlijkse zeer grote broedkoloniën van o.a. Grote Stern (bij Wagejot) of Zilvermeeuwen (Westerduinen).
Ook zien we het Hermelijntje, Bruine Rat en diverse muizensoorten. Dit maakt het voor grondbroeders een aantrekkelijke plek om te broeden, mits de rust niet wordt verstoord.

Flora

Anjers zeepostelein - Sytske Dijkstra, foto Fitis
Anjers zeepostelein door Sytske Dijkstra

Vanwege de vele landschapstypen en grondsoorten is er een grote verscheidenheid aan flora: van bijzondere (korst)mossen, planten die van kalkrijke of juist kalkarme grond houden, tot aan zeewieren, brakwaterdieren/planten en zoetwaterbeestjes. De Mokbaai is het begin van de Waddenzee: deze valt droog en trekt dus veel vogels aan die zich tegoed doen aan waterdieren, schelpdieren en wadwormen.


Een dagje erop uit

Je kunt gemakkelijk meerdere dagen vullen op Texel. Maar als je maar 1 dag hebt, is Texel ook prima te doen. Je krijgt een mooie indruk van het natuurrijke Texel als je de wandelroute meteen vanaf de Teso boot doet. Je kunt deze route ook per fiets doen, maar dan mis je wel de schapendijk. Je laat de auto in Den Helder staan (gratis parkeren). Koop een kaartje van 2 euro (retour) en je minivakantie begint al op de boot. Tip: zorg voor je proviand. De eetgelegenheden zijn schaars, zeker in dit Corona tijdperk. En vergeet je verrekijker niet.

De route tot paviljoen 9 ( 3 a 4 uur)

Vanaf de boot (lopend) ga je direct naar links, langs de Mokbaai. Daar loopt een wandelroute (NoordHollandPad), volg de dijk/het duin. Je loopt over heerlijk rustige paden soms dwars tussen de schapen, je gaat door een schapenhekje (dus geen fietsers); volg het pad verder (met markering van NH-pad). Op een geven moment boven op de dijk tussen de schapen heb je rechts een schitterend uitzicht op Den Hoorn met spitse kerkpunt en links de grote Mokbaai (MOK= militaire opleidingskamp, kazerne van Mariniers).

Den Hoorn, Texel door Paul van der Velde
Den Hoorn, Texel door Paul van der Velde

Deze zie je liggen aan overkant met hun eigen haventje. Je volgt het pad totdat je bij Mokweg uitkomt (kijk af en toe op je Google Maps), dan onderlangs de Mokbaai volgen over het NH pad.
Er staat op de Mokweg bij uitkijkpunt De Geul een ‘schaftkeet’ van Staatsbosbeheer, die tot het einde van de zomer bemand is door 2 vrijwilligers. Zij vinden het leuk om voorbijgangers iets te vertellen over natuur en kun je met hun telescoopkijker de vogels van afstand te bestuderen.
Einde van het pad gaat omhoog: je bent nu bij de parkeerplaats Mokweg, ingang Horsmeertjes. Volg dat pad (bekijk de kaart: tussen beide Horsmeertjes loop je over een verhard stuk weg (fietsers moeten lopen en aan het einde afstappen).

Ga zeker even naar Vogeluitkijkpunt “De Waterral” aan je rechterhand. Hier heb je een fantastisch uitzicht over de duinen en over het Westelijk Horsmeertje. Let op: hier zijn waarschijnlijk veel vogelaars: laat deze fanatiekelingen liever met rust. Zij zijn vaak in opperste concentratie. Als je het durft … kun je voorzichtig vragen naar wat er zoal te zien is en misschien mag je wel even door een kijker vogelen. Als je weer terug bent op de verharde “weg”, ga naar rechts, en loop dan richting het Zuiden (volg de gele paaltjes route) een stukje langs het Oostelijk Horsmeertje.

Meer en duinen van texel -door Erika van der Velden
Meer en duinen van Texel door Erika van der Velde

Neem dan het eerste wandelpad rechtsaf: de blauwe paaltjes route. Dit is een grote duinvallei. Blijf op de paden, want er groeien zeldzame planten zoals het duinviooltje en kandelaartje! Met een beetje geluk zie je ook de duinparelmoervlinder en de blauwborst. Loop door tot een bankje waar je een prachtig uitzicht hebt over de vallei. Als het bankje vrij is… geniet van het uitzicht en alle natuurgeluiden. Vervolg het pad richting het westen, rechtdoor dus. Je komt op een T-splitsing, daar ga je naar rechts en volgde gele paaltjes routerichting zee. In deze duinvallei zie je veel zilvermeeuwen. Geniet ervan: het is een van de laatste broedkolonies van Nederland voor deze vogel.

Let op!: met name het laatste stuk is pittig. Je moet namelijk dwars door de duinen. heuvel op en af. Maar dan kom je bij de zee! Hier neem je een pauze. Als je uitgerust bent, loop je door tot aan de vloedlijn en ga richting het noorden, dus rechts af. Na een half uur kom je paviljoen ‘Paal 9’ tegen. Hier hebben ze lekker ijs en patat!. Daar ben je dan wel aan toe. Op dit punt zijn er minimaal 3 uren verstreken. Je kunt er voor kiezen om via het fietspad naar Den Hoorn te lopen: een prachtig schilderachtig dorpje met veel kunstenaars en galerieën. En natuurlijk ook cafe’s met terrasjes. Bestel hier een Texels Skuumkoppe of een Texels Eyerlander. Dit is een mooie afsluiting van een prachtige wandeltocht. Na zo’n 4 uur lopen én een biertje ga je op een relaxte manier weer naar de boot met de Texelhopper  

Tot Texel!

Duinconsulent Marcel met schaap, Texel door Erika van der Velde
Duinconsulent Marcel met schaap, Texel door Marcel Wijnalda

Deze tocht is door de Duinconsulent Marcel Wijnalda samengesteld. Onze vrijwilliger Erika van der Velde heeft de route met veel plezier gelopen. “Het is een aanrader, en Marcel… volgende keer een route door de Slufter? Ik loop hem graag.”

Marcel geeft verschillende excursies om Texel op zijn mooist te beleven. Interesse? Voor het excursie aanbod klik dan hier.


Orchideeën in de duinen

Orchideeën in de duinen

Groengele bloemen van bloeiende groenknolorchis (Liparis loeselii) in primaire duinvallei op het Kennemerstrand bij IJmuiden door Ronald van Wijk
Groengele bloemen van bloeiende groenknolorchis (Liparis loeselii) door Ronald van Wijk

Een bijzondere groep planten langs de kust in beeld

Wist u dat ons land ruim 40 soorten wilde orchideeën telt en een groot deel ook in de duinen groeit? Van medio april tot eind augustus zijn ze in hun volle glorie te bewonderen. In vele soorten en maten. De hoogste tijd voor een nadere kennismaking met deze natuurlijke schoonheid.

Zuidelijk temperament

Het gaat gelukkig goed met de wilde orchidee in de duinen. Door de klimaatverandering zoeken zelfs mediterrane soorten ons land op. Het fijne zaad wordt door de hoge luchtstromen vanuit het zuiden meegevoerd. Zo hebben zich al drie nieuwe soorten in de duinen gevestigd. Een daarvan is de uiterst zeldzame hyacintorchis (orchis is een soortnaam) die vorig jaar voor het eerst in de buurt van Noordwijk is gespot. Zo’n stukje zuidelijk temperament in de duinen voelt bijna on-Nederlands.

Hondskruid met Paarse Bloemen door Ronald van Wijk
Hondskruid
door Ronald van Wijk

Meer soorten door beter beheer

De meeste orchideeën houden van vochtige, kalkrijke grond. In veel duinvalleien is de drinkwaterwinning de afgelopen decennia teruggebracht en de grondwaterstand gestegen. Het beheer is daarop aangepast. Soorten die waren verdwenen komen daardoor terug. De bijenorchis en de bokkenorchis  zijn bezig met een opmars. Ook de groenknolorchis– een Europese habitatsoort – weer op meerdere plaatsen te zien. Deze orchidee komt in alle regio’s langs de kust voor met de hoogste aantallen op Texel, het Kennemerstrand bij IJmuiden en de Veermansplaat in de Grevelingen. Alleen al het voorkomen van deze soort is een reden om deze gebieden de streng beschermde status van Natura 2000-gebied te geven.

Lokaal massaal

De duinen langs de Nederlandse kust herbergen nog veel meer zeldzame soorten, die lokaal massaal kunnen voorkomen, zoals de dennenorchis bij Schoorl en op Terschelling. De herfstschroeforchis groeit graag op vochtige en vrij voedselarme grond en zie je vrijwel alleen op het onbewoonde eiland Hompelvoet in de Grevelingen en in de Westduinen op Goeree. Daar groeit ook de harlekijn die zich ook in grote getalen bij Schouwen bij de Zoeten- en Zouten Haard, Westhoofdvallei op Goeree en in het Waddengebied laat zien.
De duinen van Noord-Holland zijn de enige groeiplaatsen van de uiterst zeldzame vogelnestorchis en de honingorchis. Wijk aan Zee herbergt de grootste populatie hondskruid van ons land, een soort die alleen voorkomt in de omgeving van zeedorpen.

Herfstschroeforchis door Ronald van Wijk
Herfstschroeforchis door Ronald van Wijk

Niet voor in de tuin

Wilde orchideeën zijn erg kieskeurig als het op voeding aankomt. Ze hebben bodemschimmels nodig om te groeien. Als een zaadje op een geschikte plek is geland, groeit de schimmel in het zaadje. Het zaadje haalt zijn bouwstoffen uit de schimmel, zodat het kiemplantje kan uitgroeien. Dit proces duurt soms jaren. Bij een aantal aanverwante soorten ontstaan door kruising ook steeds weer nieuwe hybriden. Deze kunnen ook weer terug kruisen met de oudersoorten, hierdoor zijn ze vaak moeilijk op naam te brengen.
Om te voorkomen dat de orchidee wordt geplukt of gerooid voor de handel en eigen tuin wordt de exacte vindplaats van zeldzame soorten vaak niet openbaar gemaakt. Zo kunnen we hopelijk nog generaties lang genieten van deze bijzondere plantengroep.

Leer ze (her)kennen

Meer weten? Download dan hier de speciale zoekkaart van Floron. Zo leert u de orchideeën herkennen. En misschien ontdekt u tijdens een wandeling wel een onbekende soort? Geef dit dan door op waarneming.nl

Omgevingsdienst pakt illegaal strandrijden aan op Texel

Omgevingsdienst pakt illegaal strandrijden aan op Texel

Terreinauto in de duinen door Joos Versfelt

Strandrijden op Texel

In januari heeft de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord (OD NHN) in samenwerking met Politie Texel zeven bestuurders op heterdaad betrapt die met hun terreinauto’s door het beschermde Natura 2000-gebied De Hors reden. De boetes zijn opgelegd voor strandrijden en gebreken aan de voertuigen. Een ecoloog zal de veroorzaakte schade aan het natuurgebied opnemen. De officier van justitie beslist welke extra straf de bestuurders voor schade aan de natuur krijgen opgelegd.

Beschermde soorten

Jong duin op Texel door Sytske Dijksen – Foto Fitis

De Omgevingsdienst was deze zaak al enige tijd op het spoor na een melding van sporen van terreinwagens in het Texelse natuurgebied. De handhavers van de dienst constateerden aanzienlijke schade aan het beschermde Natura 2000-gebied ‘Duinen en Lage Land Texel’. In het gebied De Hors geldt zowel de vogelrichtlijn als habitatrichtlijn, een Europese richtlijn voor soorten en gebieden die streng beschermd moeten worden. Beschermde soorten en planten als de dwergstern, rugstreeppad, groenknolorchis komen hier voor, net als embryonale duinen en witte en grijze duinen.

Illegaal rijden over het strand

Illegaal rijden over het strand is ook op andere plaatsen langs de kust een probleem. De OD NHN gaat in de toekomst verder met monitoring van het gebied op Texel, maar ook in de andere Natura 2000-gebieden langs de kust.

Zeepaardjes spoelen aan op Texel

Zeepaardjes spoelen aan op Texel

Het gevonden zeepaardje door Sytske Dijksen

Duinconsulent Sytske Dijksen (Texel) is gefascineerd door zeepaardjes. Ze heeft in de loop der jaren vele afbeeldingen en modelletjes van het sierlijke visje verzameld. Maar een zelf gevonden, echt exemplaar ontbrak nog in haar collectie. Tot deze week. Na twintig jaar zoeken vond ze in de vloedlijn bij Paal 8 een aangespoeld zeepaardje. Dat was niet alleen reden tot vreugde.

Een klassiek geval van hoera, wat treurig. Zo beschrijft Sytske haar vondst. Hoera, ze had eindelijk een zeepaardje gevonden. En treurig, want de afgelopen tijd spoelden er wel erg veel dode zeepaardjes aan op Texel: zeker vijftien diertjes in twee weken. Een ongekend aantal. Waar komen die vandaan?

Sytske woont 48 jaar op Texel en kan zich niet herinneren dat er eerder zoveel zeepaardjes tegelijk werden gevonden. Slechts twee van de diertjes brachten het er levend vanaf. Een exemplaar is naar Ecomare gebracht, het andere is door de vinder teruggezet in zee.

Ook op andere plekken langs de kust spoelden zeepaardjes aan. Op Ameland werd afgelopen weekend een levend zeepaardje gevonden. Die is per dierenambulance naar het natuurcentrum op het eiland vervoerd.

Warm water

Het zeepaardje lijkt het steeds meer naar zijn zin te hebben in de Nederlandse kustwateren. Vroeger was het een zeldzame verschijning. Nu komen duikers het diertje regelmatig tegen in de Oosterschelde en in het Waddengebied. Mogelijk speelt klimaatverandering een rol: zeepaardjes houden van warmere wateren. En die vinden ze tegenwoordig ook in Nederland.

Het aantal zeepaardjes in Nederland zit al een paar jaar in de lift. Maar waarom spoelen ze nu ook in grote aantallen aan, vroeg Sytske zich af. Op het eiland en op social media vroeg ze mensen naar hun ideeën. Zo sprak ze met bioloog Pierre Bonnet van Ecomare. Die heeft een mogelijke verklaring gevonden.

Zeepaardje door Sytske Dijksen

Mosdiertjes

Zeepaardjes zijn slechte zwemmers. Liever houden ze zich rechtop staande in de stroming. Het was al bekend dat ze zich daarom met hun staart aan zeegras vastklampen. Maar in de vloedlijn op Texel werd geen zeegras gevonden. Wel spoelden er grote bossen harige mosdiertjes aan. Deze poliepachtige diertjes leven in kolonies op de zeebodem. Zo’n kolonie heeft wel wat weg van een bos zeewier.

In de Nederlandse wateren is zeegras zeldzaam geworden. Sytske en Pierre denken dat zeepaardjes zich hier vastklampen aan mosdiertjeskoloniën. Veel van de aangespoelde zeepaardjes werden tussen de mosdiertjes gevonden. Mogelijk heeft een storm van twee weken geleden de mosdiertjeskolonie losgeslagen van de zeebodem en met zeepaardjes en al op het strand gedeponeerd, vertelt Pierre Bonnet aan de Texelsche Courant.

Wat moet je doen als je een levend zeepaardje vindt? Doe het zeepaardje in een bak of zakje gevuld met zeewater. Zet het diertje weer uit op een plek waar hij zich met zijn staart aan bodembegroeiing kan vasthouden. In een havenmond of langs een dijk bijvoorbeeld. Als je een zeepaardje vanaf het strand direct terug in het water zet, kan hij moeilijk op eigen kracht verder de zee in zwemmen. De kans is dan groot dat hij opnieuw aanspoelt.
Verwilderde katten aan de kust

Verwilderde katten aan de kust

Een zwerfkat met prooi door Adriaan Dijksen

In natuurgebieden op de Waddeneilanden zoals Texel en Schiermonnikoog vindt een conflict plaats dat vele duizenden slachtoffers kent. Ook al is de mens aan geen van de twee kanten van het conflict dader of slachtoffer, toch draagt hij zowel schuld als verantwoordelijkheid.

Het gaat bij dit conflict om (verwilderde) katten die op de eilanden jagen op de oorspronkelijke bewoners, zoals bijvoorbeeld de bedreigde Noordse woelmuis, de tapuit, en andere vogels. Een exact aantal is lastig te vast te stellen, maar er wordt geschat dat er per jaar zo’n 50.000 wilde dieren worden gedood door zowel verwilderde katten als huiskatten. Een belangrijke reden waarom het slecht gaat met de grondbroeders in het duingebied.

Tot 2010 was het probleem van katten die joegen op wilde dieren minder groot. Dit komt omdat er tot die tijd op verwilderde katten gejaagd werd. Voor sommigen hard en genadeloos, maar ontegenzeggelijk effectief. In 2010 kwam er echter weerstand vanuit de provincie, politiek en de Dierenbescherming. Duinbehoud heeft actie gevoerd tegen de jacht, maar heeft ook gepleit voor het (diervriendelijk) wegvangen van verwilderde katten. Het bestrijden van katten werd verboden, met als gevolg een grote toename van (verwilderde) katten in de natuur. Hierdoor werden steeds meer wilde dieren slachtoffer.

De gedachte vanuit de Dierenbescherming is dat katten van nature roofdieren zijn en de organisatie is voor een schietverbod. De Dierenbescherming mikt op preventieve oplossingen zoals de kat een belletje omdoen, wat potentiële prooidieren zou waarschuwen. De politiek en provincie zwicht vaak onder druk van de Dierenbescherming en andere organisaties. Dit zal goed bedoeld zijn, maar is een simpele kijk op de situatie. De (huis)kat is geen oorspronkelijke bewoner van eilanden als Texel en Schiermonnikoog. De muizen en de vogels op de eilanden zijn dit wel en zijn niet ingesteld op een plotselinge influx van enkele honderden roofdieren. Dit komt doordat andere roofdieren zoals vossen en wezels ook niet op de eilanden voorkomen en daardoor erg geschikt zijn voor grondbroeders.

Een tapuit met voer in de snavel door Adriaan Dijksen

Na een onderzoek over de schade die de katten aanrichten op Texel zijn er eindelijk ontwikkelingen in het conflict tussen kat en wild. Er recent zijn bijna vijfhonderd huiskatten gechipt op Texel. Hierdoor kunnen verwilderde katten effectiever gevangen en overgeplaatst worden, aangezien deze vanzelfsprekend geen chip hebben gekregen. Overgeplaatste katten worden gesteriliseerd. Andere oplossingen mikken op preventie. Dit kan zijn het ’s nachts en tijdens het broedseizoen binnen laten blijven van katten.

Op Schiermonnikoog loopt de gemeente achter de feiten aan. Reden hiervoor is onder andere dat de druk minder hoog is door het gebrek aan een bekende bedreigde diersoort als de Noordse woelmuis op het eiland. Maar bedreigd of niet, ook hier worden er veel wilde dieren gedood door huiskatten en verwilderde katten. Volgens jurist Arie Trouwborst dwingt Europese regelgeving de gemeente om actie te ondernemen. Wellicht dat via jurisprudentie er meer en sneller actie ondernomen gaat worden. Dankzij het initiatief op Texel steunt het Nationaal Park Schiermonnikoog nu ook ingrijpen op de situatie.

Uiteindelijk is het van belang dat mensen inzien dat hun kat veel schade veroorzaakt buitenshuis. De kat is een roofdier en een exoot op de eilanden en maakt simpelweg veel wilde dieren dood. Een chip en een dichte deur zijn voor nu oplossingen, met wellicht de tip om na de kat over te stappen op een leuke leguaan of wandelende tak als nieuw huisdier.

0
    0
    Winkelmand
    Winkelmand is leegVerder winkelen